بررسی جواز یا عدم جواز استفاده از تولیدات تراریخته از منظر قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه آزاد واحد قائمشهر

2 استادیار دانشگاه ازاد اسلامی قائمشهر

10.22081/jqss.2021.60808.1114

چکیده

با پیشرفت دانش بشری، انسان توانست در مقام خلیفه الهی دست به تسخیر طبیعت بزند. نمونه بارز آن موفقیت در علم بیوتکنولوژی برای تغییر ژن گیاهان و موجودات است. مقاله حاضر که به روش توصیفی - تحلیلی سامان یافته است با هدف بررسی تراریخته از منظر آیات قرآن به نقد و بررسی دیدگاه موافقان و مخالفان می‌پردازد و در پاسخ به این پرسش است که آیا محصولات تراریخته از منظر قرآن قابل استفاده‌اند یا خیر و دیدگاه معتدلی ارائه می‌کند. یافته‌های پژوهش پیشِ رو بیانگر آن است که عمده‌ترین دلیلی قرآنی که مخالفان تولید تراریخته به آن استناد کرده‌اند، تمسک به آیه 119 سوره نساء و آیه30 سوره اسراء است. آنان چنین عملی را مغایر با قوانین آفرینش الهی و کرامت انسان تلقی کرده‌اند. برخی دیگر در مقابل دیدگاه مخالفان به آیاتی چون جواز تسخیر بشر در کائنات و جانشینی وی از طرف خداوند در زمین تمسک جسته‌اند. این مقاله با ارائه نظری بینابین با عنایت به مقتضیات زمان و ضروریات زیستی انسان در جهان معاصر، به‌کارگیری این محصولات جدید را امری اجتناب‌ناپذیر می‌داند؛ البته مشروط بر اینکه ضرر و خطر استفاده از این محصولات آشکار و مسلم نباشد و شرایط مجاز مصرف آن بر شرایط رعایت اصل احتیاط ترجیح نداشته باشد.

کلیدواژه‌ها


* قرآن کریم
1. امانی، علیرضا. (1392). جبران خسارات در بیوتکنولوژی. حقوق راه وکالت، 5(10)، صص 63-81.
2. اسمعیلی پرزان، مریم؛ رجائی‌پور، مصطفی و رزمی، سید محسن. (1396). دستکاری ژنتیکی و ممنوعیت ضرر در اسلام. اخلاق زیستی، (23)، صص 49-60.
3. بیگدلی، سعید؛ امین بدیع‌صنایع اصفهانی، امین. (1393). مبنای مسئولیت مدنی ناشی از محصولات غذایی اصلاح‌شدۀ ژنتیکی (تراریخته) (مطالعۀ تطبیقی در حقوق ایران و اسناد بین‌المللی)؛ مطالعات حقوق تطبیقی، 5(2)، صص 287-316.
4. پورداود، مهدی؛ بحری شعبانی‌پور، امیرهوشنگ و محمدی‌زاده، فلورا. (1395).بررسی محصولات تراریخته از دیدگاه دینی و سیاسی، همایش محصولات تراریخته در خدمت تولید غذای سالم. حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار. دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان.
5. جعفری، علی‌اکبر. (1394). حقوق بشر در حکومت شیعی پیشگام حقوق بشر بین الملل. جستارهای سیاسی معاصر، 6(15)، صص 1-17.
6. رهنما، حسن. (1387). اخلاق زیستی و تولید محصولات تراریخته. فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، 3(1و2)، صص 1-14.
7. شهبازی، حشمت اله؛ تقی‌زاده، ابراهیم و شهبازی‌نیا، مرتضی. (1396). حقوق بشر در حقوق خصوصی. فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، 5(19)، صص 73-96.
8. عباسی، محمود؛ رزمخواه، نجمه و حیدری، بهار. (1393). محصولات غذایی تراریخته و چالش‌های پیش‌رو از منظر اخلاق زیستی و حق بر غذا. فصلنامه اخلاق زیستی، 4(12)، صص 65-79.
9. علیدوست، ابوالقاسم؛ حسینی کمال‌آبادی، سید مرتضی. (1396). مبانی فقهی مهندسی ژنتیک و محصولات تراریخته. فصلنامه تخصصی دین و قانون، (14)، صص 11-48.
10. غنی‌زاده، مهدیه. (1397). حکم تکلیفی تولید محصولات تراریخته از منظر فقه امامیه؛ دوفصلنامه مهندسی ژنتیک و ایمنی زیستی، 7(2)، صص 267-279.
11. قدرتی، فاطمه. (1399). تحلیلی بر ادله مشروعیت دستکاری ژنتیکی مواد غذایی؛ آموزه های فقه مدنی؛ (22)، صص 254-276.
12. مهدی‌زاده، مهرانگیز؛ ربیعی، مریم؛ آل‌بویه، محمود و رستگار، حسین. (1390). برچسب‌گذاری موادغذایی یا تراریخته و حقوق مصرف‌کنندگان. فصل‌نامه حقوق پزشکی، 5(16)، صص 115-129.
13. واحدی، مرتضی؛ ملا ابراهیمی، عماد؛ ارزانیان، کرم‌الهی و نوربخش. (1393). بررسی ابعاد حقوقی تولید و کاربرد محصولات تراریخته با تاکید بر قانون ایمنی زیستی، پروتکل کارتاهنا، پروتکل ناگویا. منتشر شده در کنفرانس بین المللی توسعه پایدار، راهکارها و چالش ها با محوریت کشاورزی ، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری. https://civilica.com/doc/354698/
14. یزدان‌پناه، مسعود؛ فروزانی، معصومه و بختیاری، زیبا. (1395). بررسی تمایل کارشناسان جهادکشاورزی خوزستان نسبت به محصولات کشاورزی تراریخته. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 12(1)، صص 103-117.
15. شاه‌نجات بوشهری، علی‌اکبر؛ فخر طباطبایی، سیدمحمد. (1380). اثرنگاری پروتئنی جمعیت‌های گندم تائودار در ایران. مجله علوم کشاورزی ایران، 32(3)، صص 567-573.